What is CPAP ventilation: reasons, procedure and risks

Czym jest wentylacja CPAP: przyczyny, przebieg i ryzyko

CPAP (continuous positive airway pressure, czyli ciągłe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych) to mechaniczna metoda wspomagania oddychania. Wytwarza lekko podwyższone ciśnienie w drogach oddechowych. Dzięki temu łatwiej jest wdychać powietrze, a drogi oddechowe nie ulegają zablokowaniu. Wentylacja CPAP jest stosowana przede wszystkim na oddziałach intensywnej terapii, ale także w leczeniu zespołu bezdechu sennego. Przeczytaj wszystko o tej metodzie i o sposobie jej przeprowadzania.

Śpiąca kobieta w masce oddechowej

Czym jest CPAP?

Termin „CPAP” jest skrótem od „continuous positive airway pressure”. Oznacza to „stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych”. Dotyczy urządzenia, które wytwarza w drogach oddechowych i płucach ciśnienie stale wyższe od ciśnienia otoczenia. Urządzenie nie przejmuje jednak pracy oddechowej, a jedynie ją wspomaga. Pacjent musi więc nadal być w stanie oddychać samodzielnie.

Normalnie podczas wdechu (inspiracji) w płucach powstaje podciśnienie, które powoduje napływ powietrza. Podczas wydechu (ekspiracji) nadciśnienie wypycha powietrze z płuc.

Urządzenia CPAP w sposób ciągły tłoczą powietrze do płuc pod lekkim ciśnieniem. Zapobiega to powstawaniu podciśnienia podczas wdechu, a jednocześnie wymaga od pacjenta wydychania powietrza pod zwiększonym oporem. Wsparcie za pomocą CPAP jest realizowane albo inwazyjnie, przez rurkę oddechową (rurkę dotchawiczą), albo nieinwazyjnie, za pomocą maski CPAP.

Kiedy stosuje się wentylację CPAP?

CPAP stosuje się u osób chorych, które bez wsparcia nie mogą zaczerpnąć wystarczającej ilości powietrza, ponieważ mają uszkodzone płuca lub niestabilne drogi oddechowe. Pacjenci muszą jednak zawsze nadal być w stanie oddychać samodzielnie.

CPAP w bezdechu sennym

Innym ważnym zastosowaniem terapii CPAP jest schorzenie znane jako zespół bezdechu sennego. W tym schorzeniu podczas snu część mięśni gardła rozluźnia się, co uniemożliwia swobodny przepływ powietrza. Objawia się to między innymi głośnym chrapaniem. Poważniejsze jest jednak to, że oddech albo zwalnia (spłycony oddech, hipopnea), albo na krótki czas całkowicie ustaje (bezdech, apnea).

W rezultacie pacjent często budzi się kilka razy w nocy i nie jest możliwy wypoczynkowy sen. Maski podłączone do urządzeń CPAP mogą tu pomóc, ponieważ zapobiegają zapadaniu się górnych dróg oddechowych.

Co dzieje się podczas wentylacji CPAP?

Większość urządzeń CPAP wytwarza dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych za pomocą ściśle przylegającej maski. W razie potrzeby, na przykład na oddziale intensywnej terapii, są one podłączane do rurki oddechowej. Zazwyczaj pacjent oddycha wyłącznie powietrzem z otoczenia, ale urządzenia mogą w razie potrzeby dodatkowo domieszać czysty tlen, aby zapewnić większe wsparcie.

Ponieważ ciągły przepływ powietrza podczas terapii CPAP wysuszałby błony śluzowe, urządzenia nawilżają również wdychane powietrze. Urządzenia CPAP do użytku domowego są podobne do tych stosowanych na oddziale intensywnej terapii, ale mają znacznie mniej funkcji.

Maski do leczenia bezdechu sennego

Zwykłe wąsy tlenowe (kaniule donosowe), takie jak te stosowane w szpitalach do podawania tlenu przy duszności, nie są wystarczające w przypadku bezdechu sennego. Dostępnych jest kilka rodzajów masek:

  • Maski nosowe
  • Maski ustno-nosowe
  • Maski całotwarzowe
  • Maski z poduszkami donosowymi
  • Hełm wentylacyjny

Wybór najodpowiedniejszej maski zależy od kształtu twarzy i nawyków związanych ze snem. Znaczenie ma na przykład to, czy pacjent oddycha głównie przez usta czy przez nos .

Jakie ryzyko wiąże się z CPAP?

Przy prawidłowym stosowaniu wentylacja CPAP jest bezpieczną terapią. Czasami zdarzają się jednak problemy, szczególnie w domu, zwłaszcza gdy pacjent nie przyzwyczaił się jeszcze do maski. Na przykład niektórzy pacjenci poddawani terapii CPAP skarżą się na suchość błon śluzowych nosa, jamy ustnej lub gardła. Wówczas dostarczane powietrze może wymagać większego nawilżenia.

Jeśli maska przypadkowo przesunie się podczas snu mimo dociągniętych pasków, nie powstaje wystarczające ciśnienie wentylacji, a powietrze często ucieka w okolice oczu. W niekorzystnych przypadkach może to prowadzić do zapalenia spojówek.

Jeśli maska CPAP jest bardzo ciasna, może wywierać zbyt duży nacisk na tkanki, zwłaszcza w okolicy policzków. Jeśli pacjent lub personel opiekuńczy nie zauważy tego na czas, mogą powstać odleżyny. W ciężkich przypadkach konieczna może się stać nawet operacja. Problemowi temu można jednak zapobiec, nie dociągając nadmiernie pasków maski i planując regularne przerwy w terapii CPAP. Maski nie należy nosić nieprzerwanie.

Z powodu dodatniego ciśnienia w drogach oddechowych powietrze może również przedostawać się podczas wentylacji CPAP do żołądka. Może to prowadzić do uczucia pełności i wzdęć. Ten efekt uboczny jest jednak zazwyczaj oznaką zbyt wysokiego ciśnienia ustawionego w urządzeniu CPAP.

Na co powinienem zwrócić uwagę podczas terapii CPAP?

Jeśli lekarz przepisze Państwu maskę, ważne jest, aby dać sobie czas na przyzwyczajenie się. To całkowicie normalne, że na początku ten obcy przedmiot sprawia, iż sen jest jeszcze bardziej niespokojny i równie mało regenerujący jak dotychczas. Nie należy jednak zniechęcać się tymi początkowymi trudnościami. Wkrótce będą Państwo budzić się rano wyspani i wypoczęci.

Ponieważ na początku terapii CPAP nie jest jeszcze jasne, jakie ciśnienie w drogach oddechowych jest dla Państwa właściwe, lekarz najpierw rozpocznie od niskiego ciśnienia, które w razie potrzeby zostanie zwiększone. Na początku może być niekomfortowe, że nagle trzeba oddychać pod wyższym ciśnieniem. Do nowego ustawienia również się Państwo jednak przyzwyczają.

Jeśli podczas stosowania zauważą Państwo objawy, takie jak zaczerwienione oczy lub suche błony śluzowe, należy niezwłocznie poinformować o tym lekarza. Może wtedy być konieczna zmiana na inną maskę CPAP.

Powrót do blogu